Six Thinking Hats: Όταν η διαφωνία γίνεται εργαλείο

Η αξία μιας συζήτησης δεν βρίσκεται πάντα στη συμφωνία, αλλά σε όσα μπορούμε να ανακαλύψουμε μέσα από τις διαφορετικές οπτικές.

Ένα meeting. Διαφορετικοί άνθρωποι γύρω από ένα τραπέζι, με άλλες προτεραιότητες, εμπειρίες και τρόπους σκέψης.

Ο ένας βλέπει τους κινδύνους. Ο άλλος τις ευκαιρίες. Κάποιος ζητά περισσότερα δεδομένα, ενώ κάποιος άλλος έχει ήδη σκεφτεί τρεις διαφορετικές λύσεις.

Και κάπου ανάμεσα στο «διαφωνώ» και στο «ναι, αλλά…», πρέπει τελικά να παρθεί μια απόφαση.

Συχνά, σε αυτές τις συζητήσεις, αφιερώνουμε περισσότερη ενέργεια στο να υποστηρίξουμε την άποψή μας παρά στο να κατανοήσουμε την οπτική του άλλου.

Κι όμως, η διαφορετική άποψη δεν είναι απαραίτητα εμπόδιο. Μπορεί να είναι ακριβώς αυτό που λείπει από τη σκέψη μας.

Έξι καπέλα, έξι τρόποι σκέψης

Η τεχνική Six Thinking Hats, που ανέπτυξε ο Edward de Bono, μας προσκαλεί να εξετάσουμε ένα ζήτημα μέσα από έξι διαφορετικούς τρόπους σκέψης.

Η βασική ιδέα είναι απλή: αντί να υπερασπίζεται ο καθένας τη δική του θέση, όλοι εξετάζουν το θέμα μέσα από τον ίδιο φακό κάθε φορά.

Η βασική ιδέα είναι απλή: αντί να υπερασπίζεται ο καθένας τη δική του θέση, όλοι εξετάζουν το θέμα μέσα από τον ίδιο φακό κάθε φορά.

• Λευκό – Πληροφορίες

• Κόκκινο – Συναίσθημα και διαίσθηση

• Μαύρο – Κίνδυνοι

• Κίτρινο – Ευκαιρίες

• Πράσινο – Ιδέες

• Μπλε – Κατεύθυνση και συντονισμός

Δεν χρειάζονται πραγματικά καπέλα. Χρειάζεται η διάθεση να αλλάξουμε, έστω προσωρινά, τον τρόπο με τον οποίο εξετάζουμε ένα θέμα.

Το ενδιαφέρον είναι ότι όλοι καλούνται να σκεφτούν πέρα από τη συνηθισμένη τους οπτική.

Εκείνος που εντοπίζει πάντα τους κινδύνους καλείται να αναζητήσει ευκαιρίες. Εκείνος που προτείνει συνεχώς νέες ιδέες καλείται να εξετάσει τα δεδομένα.

Δεν αλλάζουμε απαραίτητα γνώμη. Διευρύνουμε τον τρόπο που σκεφτόμαστε.

Πώς εφαρμόζεται σε ένα πραγματικό meeting;

Ας υποθέσουμε ότι μια ομάδα εξετάζει την εφαρμογή μιας νέας διαδικασίας στην εργασία.

Κάποιοι πιστεύουν ότι θα εξοικονομήσει χρόνο. Άλλοι ανησυχούν ότι θα δημιουργήσει περισσότερη δουλειά. Κάποιοι θεωρούν ότι δεν υπάρχει λόγος να αλλάξει τίποτα.

Αντί η συζήτηση να ξεκινήσει με επιχειρήματα υπέρ και κατά, ο facilitator μπορεί να καθοδηγήσει την ομάδα:

Λευκό: Τι γνωρίζουμε για τη σημερινή διαδικασία; Πού έχουμε πραγματικά προβλήματα;

Κόκκινο: Πώς αισθανόμαστε απέναντι στην αλλαγή;

Μαύρο: Τι μπορεί να πάει στραβά; Ποιες δυσκολίες χρειάζεται να προβλέψουμε;

Κίτρινο: Τι θα μπορούσαμε να κερδίσουμε;

Πράσινο: Ποιες άλλες επιλογές υπάρχουν; Τι δεν έχουμε δοκιμάσει;

Μπλε: Τι μάθαμε από τη συζήτηση; Πώς προχωράμε;

Η διαφορά είναι ουσιαστική.

Δεν προσπαθούμε να αποδείξουμε ποιος έχει δίκιο. Προσπαθούμε να κατανοήσουμε καλύτερα το ζήτημα, πριν αποφασίσουμε.

Εκεί που η τεχνική συναντά το coaching

Καμία τεχνική, όσο χρήσιμη κι αν είναι, δεν μπορεί από μόνη της να εξασφαλίσει μια ουσιαστική συζήτηση.

Σημαντικό ρόλο παίζει ο άνθρωπος που τη διευκολύνει.

Και εδώ συναντάμε μερικές από τις σημαντικότερες δεξιότητες του coaching.

Ενεργητική ακρόαση. Να ακούμε πραγματικά τον άλλον, αντί να προετοιμάζουμε την απάντησή μας.

Παρατήρηση. Να προσέχουμε όχι μόνο τι λέγεται, αλλά και ποιος δεν έχει ακόμη μιλήσει.

Περιέργεια χωρίς κριτική. Να διερευνούμε μια διαφορετική άποψη, ακόμη κι όταν δεν συμφωνούμε μαζί της.

Δημιουργία ασφαλούς χώρου. Να μπορούν οι άνθρωποι να εκφράσουν σκέψεις, αμφιβολίες και προβληματισμούς χωρίς φόβο απαξίωσης.

Ουσιαστικές ερωτήσεις. Να βοηθάμε την ομάδα να εξετάσει κάτι που ίσως δεν είχε σκεφτεί.

Για παράδειγμα:

«Ποια οπτική δεν έχουμε ακούσει ακόμη;»

«Τι θεωρούμε δεδομένο χωρίς να το έχουμε εξετάσει;»

«Τι μπορεί να μη βλέπουμε;»

«Πού βρίσκεται η ευκαιρία μέσα σε αυτή τη δυσκολία;»

«Τι χρειαζόμαστε για να προχωρήσουμε;»

Ο facilitator δεν χρειάζεται να έχει όλες τις απαντήσεις. Χρειάζεται να βοηθά την ομάδα να αναπτύξει τη δική της σκέψη και να αναλάβει την ευθύνη των αποφάσεών της.

Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία στο team coaching, όπου η προσοχή δεν περιορίζεται στις απόψεις των μεμονωμένων ανθρώπων, αλλά επεκτείνεται στον τρόπο που η ομάδα αλληλεπιδρά, συνεργάζεται και μαθαίνει.

Η διαφωνία μπορεί να είναι πολύτιμη πληροφορία

Συχνά αντιμετωπίζουμε τη διαφωνία ως κάτι που πρέπει να ξεπεράσουμε γρήγορα για να συνεχίσουμε.

Όμως μια διαφορετική άποψη μπορεί να αποκαλύψει έναν κίνδυνο που δεν είχαμε προβλέψει, μια ανάγκη που δεν είχαμε αναγνωρίσει ή μια ευκαιρία που δεν είχαμε εξετάσει.

Το ζητούμενο δεν είναι να συμφωνούν όλοι.

Ούτε να παραμένουμε επ' αόριστον στη συζήτηση.

Είναι να μπορούμε να ακούμε, να εξετάζουμε, να συνθέτουμε και τελικά να αποφασίζουμε.

Και ίσως αυτό αξίζει να θυμόμαστε στην επόμενη συζήτηση που θα βρεθούμε.

Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε όλοι για να προχωρήσουμε μαζί. Χρειάζεται πρώτα να μπορούμε να ακουστούμε.